Tymianek

Tymianek pospolity - Thymus vulgaris

Tymianek był dawniej nazywany "włoską macierzanką". Inne spotykane polskie nazwy tej rośliny to macierzanka tymianek, tymianek właściwy, tymian.

Macierzanka to natomiast rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), do którego należy ok. 300 gatunków.

Wygląd tymianku pospolitego

Tymianek pospolity jest wieloletnią krzewinką, która dorasta do wysokości 20-50cm. Posiada drobne owalne albo eliptyczne liście w kolorze szarozielonym, które są lekko filcowate i owłosione. Drobne kwiaty tymianku charakteryzują się niebieskofioletową lub różową barwą.

Występowanie tymianku pospolitego

Tymianek rośnie na lekkich glebach, w nasłonecznionych, ciepłych i zacisznych miejscach. Tymianek jest naturalnym elementem wiecznie zielonych zarośli z terenów śródziemnomorskich, nazywających się makia (makchia), będących wtórną formacją roślinną powstałą na wilgotniejszych siedliskach. Makia powstała w miejscu zniszczonych przez Rzymian zawsze zielonych twardolistnych lasów (głównie dębowych).

Zastosowanie tymianku w historii

"Thymon" z języka greckiego oznacza "odważny" u tymianek jest według dawnych doniesień lekiem na nieśmiałość. Natomiast "thymos" oznacza "silny", "męski". Mówi się, że tymianek uchodził za roślinę, która mobilizuje do walki, więc stosowali go przed walką Rzymianie (kąpiele). Ze względu na zapach, właściwości antyseptyczne i konserwujące, tymianek był używany przez Egipcjan do balsamowania zwłok. Grecy używali olejku tymiankowego do masażu oraz po kąpieli. W średniowieczu damy wręczały rycerzom gałązkę tymianku. W Szkocji górale pili herbatkę z dzikiego tymianku, by dodać sobie odwagi i odpędzić nocne strachy.

Tymianek jako przyprawa

Tymianek to przyprawa o silnie aromatycznym zapachu i nieco gorzkawym smaku.

Najintensywniejszy zapach mają rośliny w czasie okresu kwitnienia - i to wtedy przeprowadza się zbiory, suszy roślinę i przygotowuje zapasy tymianku na zimę. Oczywiście świeżo zebrany tymianek pospolity pachnie najintensywniej. Najbardziej aromatyczny jest tymianek rosnący w klimacie śródziemnomorskim.

Olejek tymianku jest bardzo aromatyczny i posiada ostro gorzkawy smak. Tymianek jest szczególnie popularny w Hiszpanii, Grecji, Francji, Albanii i we Włoszech. Głównie używa się go w postaci sproszkowanych liści czy kwiatostanów. Do sałatek można również dodać drobno posiekane świeże listki.

Tymianek należy przechowywać w ciemnych i szczelnych pojemnikach, aby zachował swój aromat.

W zestawieniu z cząbrem, tymianek może zastąpić pieprz.

Potrawy z wykorzystaniem tymianku

Tymianek jako przyprawa posiada bardzo szerokie zastosowanie kulinarne. Potrawy, do których dodaje się tymianek:

  • pizza,
  • warzywa,
  • sałatki,
  • surówki,
  • ryby,
  • sosy,
  • wędzone i siekane mięsa (głównie ciemne: baranina, wołowina, wieprzowina),
  • pasztety,
  • dziczyzna,
  • sery,
  • grzyby,
  • ziemniaki,
  • rośliny strączkowe,
  • kiszone ogórki,
  • kiszona kapusta.

Liście tymianku miesza się z pietruszką oraz z listkiem laurowym w celu garnirowania potraw (dekorowania, przyozdabiania). Tymianek pospolity sprawdza się również w bulionach, marynatach, sosach, farszach i zupach. Tymianek ułatwia trawienie, więc warto go dodać podczas przygotowywania tłustych potraw. Doskonale pasuje do dań z drobiu, do krewetek lub dziczyzny, które są gotowane w winie. Tymianek służy również do aromatyzowania benedyktyńskiego likieru. Macierzanka o cytrynowym aromacie jest dodawana do ryb, kurczaków, sałatek owocowych, warzyw i dżemu.

W kuchni francuskiej, tymianek jest bardzo ważnym składnikiem przyprawy do zup "bouquet garni".

Nazwa tymianku pospolitego w innych językach

cz. Tymián
r. timjan
a. Garden Thyme
f. Thym
n. Thymian
nl. Tijm